Dubbelinterview rond schoolasiel

18-09-2008 | Marjorie Blomme & Arno Vanden Eynde

Het schoolasiel biedt een tijdelijk onderdak aan uitgewezen gezinnen.

Over de naar schatting 100.000 sans-papiers die in ons land verblijven werd nauwelijks gesproken tot voor de bezetting van de St. Bonifatiuskerk in Brussel in oktober 2005. -

Dubbelinterview: Mieke Vanhecke van het katholieke onderwijs en Urbain Lavigne geven tekst en uitleg bij schoolasiel. Over de naar schatting 100.000 sans-papiers die in ons land verblijven werd nauwelijks gesproken tot voor de bezetting van de St. Bonifatiuskerk in Brussel in oktober 2005. Sindsdien bezetten asielzoekers in totaal 41 kerken, moskeeën, kloosters en universiteiten. Met als enige eis: een humaner asielbeleid. Dat het maatschappelijk draagvlak voor deze eis alleen maar toeneemt, werd duidelijk toen in juli van dit jaar ook een school in Eeklo haar deuren opende voor een familie asielzoekers. Net zoals het kerkasiel werd ook het schoolasiel niet van commentaar bespaard. Mieke Vanhecke en Urbain Lavigne staan respectievelijk aan het hoofd van het katholiek onderwijs en het gemeenschapsonderwijs in Vlaanderen. Kif Kif peilde naar hun uiteenlopende standpunten over deze actuele kwestie.
 
Mieke Vanhecke: “Een school die asielzoekers wil opvangen heeft mijn volledige steun. Er is nood aan een humaner asielbeleid.”
 
Hebt u enig zicht of andere scholen in de toekomst het voorbeeld van de school in Eeklo zullen volgen? UDEP (Union pour la défense des Sans-Papiers) mobiliseert namelijk momenteel schooldirecties en oudercomités om het schoolasiel vorm en uitbreiding te geven.
 
Is dat zo? (verbaasd) Voor zover ik weet mobiliseren ze momenteel nog niet. Ze hebben wel aangekondigd het te zullen doen in de toekomst, maar ik krijg momenteel geen enkel signaal dat daar rond gemobiliseerd wordt. Het is aan de scholen om te beslissen of ze dit aan kunnen. Trouwens, nu is er zelfs geen sprake meer van schoolasiel. Er is nog één school in Limburg waar ze worden opgevangen, maar in Eeklo zijn er geen aanwijzingen meer, daar is voor huisvesting voor de asielzoekers gezorgd.
 
De bedoeling is toch het schoolasiel in de toekomst meer vorm te geven?
 
De organisaties moeten mij daar niet voor gebruiken. Scholen zijn autonoom, maar de schoolactiviteiten moeten kunnen doorgaan. Voor de rest kom ik niet tussen. Het schoolasiel vormt trouwens een aparte problematiek. In het verleden zijn er veel acties geweest waarbij kinderen werden uitgewezen, waarbij ze van de schoolbanken geplukt werden. Het schoolasiel biedt een tijdelijk onderdak aan uitgewezen gezinnen. Schoolbezetting door mensen zonder papieren is echter een stap verder. Het is niet gemakkelijk de schoolgemeenschap daar in mee te trekken: hierbij werkt de school mee aan de bezetting, vergelijkbaar met kerkasiel, behalve dat bij kerkasiel de eredienst altijd kan blijven doorgaan.
 
Met betrekking tot het schoolasiel vind ik echter wel dat de schoolactiviteiten moeten kunnen blijven doorgaan. Daarom zou schoolbezetting bijvoorbeeld wel mogelijk kunnen zijn tijdens de vakanties. Bovendien zijn er meer faciliteiten in een school, waar sowieso de nodige infrastructuur aanwezig is. De vraag is echter: kan deze infrastructuur ter beschikking worden gesteld? Bovendien moet de ganse schoolgemeenschap dat initiatief ondersteunen: de ouders, de kinderen, de directie, het oudercomité. Momenteel heb ik daar geen zicht op en ik heb me er ook niet mee gemoeid. Maar de school die het kan, heeft mijn volledige steun. Ook omdat er nood is aan een humaner asielbeleid.
 
Moet het schoolasiel als drukkingmiddel dan niet meer structuur aannemen om eisen en resultaten af te kunnen dwingen?
 
Ja, maar wat is gestructureerd? Scholen moeten daar zelf over beslissen, in overleg met UDEP. Als ik kijk hoe kerkasiel gegroeid, dan is dat vanuit individuele kerkgemeenschappen, hetzelfde zou voor het schoolasiel moeten gelden, zoals het initiatief in Eeklo.
 
Naar aanleiding van de opvang van asielzoekers in de school in Eeklo hebben wij uit uw reactie onthouden dat die gedragen werd door ethische overwegingen en sociaal engagement.
 
Mijn reactie was zeker ook christelijk geïnspireerd.
 
Heeft u ook een uitgewerkt politiek idee over hoe een humaner asielbeleid er uit zou moeten zien?
 
Ik vind me terug in het editoriaal van Yves Desmet: daarin schrijft hij dat schrijnende toestanden vermeden worden. Ik nodig Patrick Dewael uit dié schrijnende toestanden aan te pakken. Ik pleit voor een consequenter beleid: de soms dramatische situaties moeten beter en meer opgevolgd worden. Perfect geïntegreerde mensen moeten kunnen blijven. Een humaner asielbeleid houdt ook in dat men niet oneindig in beroep kan gaan tegen een uitwijzing. Na de uitwijzing moet de minister wel zijn discretionaire bevoegdheid kunnen behouden en in een soort van “wijsheid” op bepaalde situaties antwoord kunnen bieden.
 
Wat vindt u van de willekeur in de regularisatieprocedure?
 
Ik heb het moeilijk met de term ‘willekeur’. Ik ga akkoord dat er afspraken en criteria moeten zijn, maar er moeten uitzonderingen kunnen gemaakt worden. Maar in de mate van het mogelijke moeten er afspraken zijn. Mijn zorg gaat zeker uit naar de toekomst van de kinderen, die niet in onzekerheid en onveiligheid zouden mogen leven.
 
Volgens Patrick Dewael begaan degenen die mensen die illegaal in ons land verblijven helpen een misdrijf. Hij verwijst hierbij naar artikel 77 van de Vreemdelingenwet. Dat dit onwettig zou zijn wordt door tal van organisaties betwist. Dezelfde wet vermeldt dat wie hulp biedt vanuit humanitaire overwegingen of uit menslievendheid niét in strijd met de wet handelt.
 
Ja, dat is een brug te ver natuurlijk. Maar ik geloof niet dat er een draagvlak is voor deze gedachte bij de bevolking. Volgens mij is het de eerder de bedoeling van zo’n wet om de mensen af te schrikken. Strikt juridisch zal het wel correct zijn, maar elk misdrijf moet een finaliteit hebben en, geloof me, dat zou geen enkele rechter aanvaarden. Het was met andere woorden een beetje impulsief van minster Dewael. Men is heel erg geschrokken van een eventueel sneeuwbaleffect van het kerkasiel, ook naar een toekomstig uitwijzingsbeleid toe. Degenen die dat gehoord hebben, hebben ook de rest gehoord. Ik denk niet dat dit leeft bij de bevolking.
 
Ik ga wel akkoord dat een land maar een beperkt draagvlak heeft voor de opvang van economische vluchtelingen. En het is ook goed om daar regels voor op te stellen. Ik heb echter wel vragen bij bepaalde pijnlijke situaties. En ik hoop dat Patrick Dewael die schrijnende situaties in de toekomst zal proberen te vermijden. Hij is echter niet de koude, ongevoelige politicus voor wie men hem vaak houdt. Hij gebruikt morele argumenten in het uitwijzingsbeleid en het hele debat er rond. Hij is overtuigd dat er een strak uitwijzingsbeleid nodig is uit eerlijkheid en respect tegenover degenen die wél eerlijk omgaan met de asielwet. Dit argument weegt bij hem heel zwaar door. Hij wil absoluut vermijden dat hij signalen van beloning uitzendt voor diegenen die oneerlijk omgaan met de asielwet. Hij is er van overtuigd dat in de meeste gevallen de “situatie zelf gecreëerd” wordt. Maar er zijn echt wel situaties waarin hij uitzonderingen zou moeten maken. Dan zegt men dat ik mij politiek bemoei maar ik mag toch maatschappelijke statements maken?
“Ik nodig Patrick Dewael uit dié schrijnende toestanden aan te pakken. Perfect geïntegreerde mensen moeten kunnen blijven.”
 
Is het niet deelnemen aan het schoolasiel niet evengoed een politiek statement maken als het wél deelnemen? Wij verwijzen hierbij naar de recente uitspraak dat het niet aan schoolinstanties is om zich te mengen in dit politiek debat.
 
Wél deelnemen is ook geen politiek statement maken. Tegen de regelgeving ingaan of standpunten er over hebben is niet hetzelfde als aan politiek doen. Het gaat hier om een maatschappelijk probleem waar iedereen een mening over mag hebben. Politieke standpunten zijn ook niet hetzelfde als partijpolitieke standpunten. Men verweet me dat ik de asielbetogingen steun omdat de CD&V federaal in de oppositie zit. Dat is niet waar, ik pleit gewoon voor een humaan asielbeleid. Wat niet wil zeggen dat men hier iedereen met open armen moet ontvangen, maar dit is niet zo gemakkelijk om in regels te gieten. Bovendien is er altijd een keerzijde van de medaille. Er is geen alternatief. Misschien moet men denken aan een soort absoluut verjaringssysteem, zoals dat gangbaar is bij misdrijven. Dit zou een humane oplossing kunnen bieden. Als je kan aantonen dat je hier zo lang zichtbaar aanwezig kan zijn of bent geweest, moet de overheid haar conclusies daar uit trekken. Dan moet de mogelijkheid tot uitwijzing vervallen. In die zin is dit een politiek statement, maar ook gewoon mijn mening.
 
Scholen zijn nochtans financieel afhankelijk van de overheid.
 
De staat subsidieert het onderwijs dan wel, maar heeft ook de plicht om onderwijs aan te bieden. Als iemand anders onderwijs aanbiedt, wordt de overheid ontlast van haar taak en moet zij dat andere onderwijsnet daarvoor vergoeden. Maar de staat is niét onze werkgever. En we mogen wél kritiek hebben! De overheid zou blij mogen zijn dat wij hun taak verlichten. En we zijn nog goedkoper ook! (lacht) Wij bewijzen hén een dienst. (windt zich op) Wij zijn niet afhankelijk van de staat! Als wij morgen onze scholen sluiten, mogen ze zelf het onderwijs organiseren voor 650.000 kinderen.
 
Bob Pleysier, Directeur-Generaal van Fedasil, zegt in De Morgen ‘de impliciete boodschap van het kerkasiel is dat de overheid haar werk niet naar behoren doet’
 
Het beleid moet mee evolueren met de maatschappij. En nu houdt het geen rekening met wat er verandert en veranderd is in de maatschappij. Een samenleving is altijd onderhevig aan nieuwe tendensen en deze hebben tijd nodig om zich te manifesteren. De overheid heeft volgens mij haar werk niét slecht gedaan, ze heeft keuzes gemaakt waardoor men met onvolkomenheden zit. Deze moeten bijgestuurd worden. Als een groep die bijsturingen wil doen, moeten we hiervoor mensen overtuigen.
 
“Misschien moet men denken aan een soort absoluut verjaringssysteem, zoals dat gangbaar is bij misdrijven. Dit zou een humane oplossing kunnen bieden.”
 
Er gaan alsmaar meer stemmen op voor een humaner asielbeleid. Moet een overheid niet inspelen op die vraag van haar bevolking?
 
Er is inderdaad een groeiend maatschappelijk draagvlak, hoewel ook extreemrechtse stemmen steeds luider klinken. Maar het valt niet te ontkennen dat er een groep mensen is, die vecht voor een humaner asielbeleid. Toch wil ik hierbij opmerken dat diegenen die daarvoor vechten, dat niet enkel voor een bepaalde groep moeten doen. In die zin is het maatschappelijk draagvlak niét groot genoeg: het is er wel voor de meest schrijnende situaties, maar niet voor de gehele groep van asielzoekers.
 
In welke mate denkt u dat het interculturele discours en de spanningen daar rond dit maatschappelijk draagvlak afremmen?
 
Hiervoor zijn verschillende redenen. Ik denk dat xenofobie inherent is aan de mens. Dat moet rationeel weg gefilterd worden. Bovendien bevinden veel allochtone jongeren zich vaak in een uitzichtloze situatie, waarbij criminaliteit sneller opgezocht wordt. Er moeten ook inspanningen vanuit de allochtone gemeenschap gedaan worden. Nu is daar nog vaak een gebrek aan, waardoor de afstanden steeds groter worden. Er is volgens mij een gebrek aan inzet bij veel allochtonen om zelf stappen te zetten, ook om zich neer te leggen bij schoolregels (huiswerk, examens, taal spreken). Dat zie je bijvoorbeeld bij scholen die bang zijn om allochtonen in dienst te nemen. Maar moeten ook de scholen daar geen inspanningen voor leveren? Ja, dat wordt zeker wel gedaan, maar volgens mij zijn deze initiatieven te kleinschalig. Ik ben er, om eerlijk te zijn, niet gerust in. Het zal nog een hele zware klus worden om de leerachterstand bij migrantenjongeren op te lossen. Weet je dat in een bepaalde school in Antwerpen meer dan zestig procent van de kinderen geen diploma basisonderwijs heeft? Dat vind ik beangstigend. Op die manier beginnen ze al met een achterstand aan de start, dat is niet eerlijk. Deze jongeren moeten met gelijke wapens kunnen strijden en aan een gelijke start kunnen komen? Dát is het belangrijkste!
 
Wat vindt u van de nieuwe asielwet? Om eerlijk te zijn? Ik heb ze nog niet gelezen! (lacht) Ik ben net terug uit vakantie en moet me nog door een hele stapel papierwerk worstelen.    ----------------------------------------  
 
 
Urbain Lavigne:“Als alle procedures zijn doorlopen, moeten ze terug. De overheid is op dat gebied te laks geweest.”    
Uit het officiële standpunt van het gemeenschaponderwijs over het schoolasiel, zoals gepubliceerd op de website, hebben wij begrepen dat u zich uitdrukkelijk kant tegen een algemene vorm van schoolbezetting. Betekent dit dat u geïsoleerde situatie wel tolereert, zoals dat het geval was in de school in Eeklo?
 
Als gemeenschapsonderwijs tolereren wij dergelijke geïsoleerde gevallen niet. En persoonlijk vind ik dit ook niet kunnen. Het gemeenschapsonderwijs heeft twee bevoegdheden en die zijn niet hiërarchisch. Wat dit betreft kunnen we wel advies geven, zoals bijvoorbeeld over de hoofddoek, maar we moeten kijken naar de situatie in heel Vlaanderen. Als de scholengroep zegt dat ze advies wil, maar dan toch anders wil handelen, is dat haar goed recht. Ons standpunt is dat we er tegen zijn, maar als dat dan toch gebeurt, kunnen we dat niet aanvechten. Scholen hebben autonomie. Maar in de meeste gevallen wordt het advies wel gevolgd hoor. In de basisschool “De Appeltuin” in Leuven zijn wel asielzoekers opgevangen geweest, maar dat was (en dit is  misschien een onrespectvolle term) als ‘didactisch materiaal’. De situatie in Eeklo was volgens mij eerder een bescherming tegen de overheid.
 
Momenteel onderhandelt en mobiliseert UDEP met schooldirecties en oudercomités. In de veronderstelling dat het schoolasiel zou uitbreiden te geven, zou u uw standpunt dan herzien?
 
Ik weet niet of wij ons standpunt zullen herzien, ik denk het niet.
 
Om welke reden bent u gekant tegen het schoolasiel en de schoolbezetting?
 
Wij zijn het onderwijs van de gemeenschap en we worden betoelaagd door de Vlaamse Gemeenschap. Deze heeft een asielwetgeving en wij wensen daar niet tegen in te gaan.
 
Heeft u als gemeenschapsonderwijs dan geen zekere graad van autonomie? Het zou toch geen problemen opleveren mocht u het schoolasiel steunen? Nee, inderdaad, maar wij willen dat niet doen! We zijn wel bereid acties te ondernemen, maar niet fysiek. Wat bedoelt u met “fysiek”?
 
Zoals dat het geval was in Eeklo, waarbij een schoolgebouw werd bezet en waarbij lokalen van de school in gebruik werden genomen. Dit was een fysieke actie waarbij bovendien een politiek standpunt werd ingenomen!
“Ik zie niet in waarom wij asielzoekers zouden moeten opvangen. Er zijn genoeg opvangcentra”
Iedereen heeft toch recht om een politiek of maatschappelijk standpunt in te nemen? Hiermee wordt toch geen partijpolitiek standpunt ingenomen?
 
Ja, maar ik acht me niet in staat in te gaan tegen de overheid. Ik heb vertrouwen in mijn overheid.
 
Zowel in België als in de rest van West Europa eist de asielproblematiek een steeds centralere rol op in het maatschappelijk debat. Hierbij pleiten meer en meer mensen voor een humaner asielbeleid.
 
Ja, maar er zijn er ook zoveel die niét op straat komen, die geen vragende partij zijn. Ik geef de overheid volledig gelijk en ik ga er niet tegenin met middelen die zij mij ter beschikking stellen. Hoe gaat het spreekwoord nu ook weer: “wiens brood men eet…
 
diens woord men spreekt…
 
Inderdaad
 
Op jullie website lezen we dat het gemeenschaponderwijs in het verleden steeds aangedrongen heeft op een humaner asielbeleid, en daarbij wél acties ondernomen heeft. Wat is dan het verschil met de huidige situatie? 
 
Ja, dat hebben we inderdaad gedaan, maar dat ging over kinderen. We hebben er altijd op aangedrongen dat elk kind zijn schooljaar kon afmaken in de school waar het gestart is. Bovendien was die actie er toen een met woorden en brieven.
 
“Wiens brood men eet, diens woord men spreekt…”
 
Hoe zou u tegenover deze problematiek staan, mochten de onderwijsactiviteiten ondanks het schoolasiel toch nog op een normale wijze kunnen doorgaan?
 
Ik zie niet in waarom wij asielzoekers zouden moeten opvangen. Eenmaal de procedure volledig is doorlopen, moeten ze terug. De overheid is op dat gebied te laks geweest. Bovendien ken ik te weinig van deze problematiek, maar ik steun mijn overheid.
 
En toch doet u er concrete uitspraken over…
 
Ja, ik volg wat de overheid zegt!
 
Volgens Bob Pleysier, Directeur-Generaal van Fedasil, is de impliciete boodschap van het kerkasiel dat de overheid haar werk niet naar behoren doet. Heeft het onderwijs, als een niet onbelangrijke actor van het sociale middenveld, niet het recht en de plicht om ethisch gefundeerde standpunten in te nemen over maatschappelijke kwesties?
 
Ja, maar er zijn grenzen. Als alle procedures zijn doorlopen, moeten ze terug. Ze zijn hier trouwens vaak met een drogreden: velen onder hen zijn economische vluchtelingen, terwijl ze een asielaanvraag doen als politiek vluchteling.
 
Volgens PDW begaan diegenen die mensen helpen die illegaal in ons land verblijven, een misdrijf. Hij verwijst hierbij naar artikel 77 van de vreemdelingenwet. Dat dit onwettig zou zijn wordt door tal van sociale organisaties betwist. Dezelfde wet vermeldt immers dat wie hulp biedt vanuit humanitaire overwegingen of uit menslievendheid, niet in strijd met de wet handelt.
 
Ik ken die wetgeving niet en dus ik kan me er ook niet over uitspreken. Er zijn trouwens genoeg opvangcentra. Men heeft daarvoor geen scholen, noch kerken nodig.

http://www.kifkif.be/actua/dubbelinterview-rond-schoolasiel