Enquête: media en jongeren

22-02-2010 | Wissam Taouil en Katrien Van Tichelen

Kif Kif vzw trok een tijdje geleden door de straten van Antwerpen, Gent en Mechelen met enkele vragen over de media. 36 jongeren tussen de 17 en de 22 jaar oud werden ondervraagd. We vroegen hen of ze regelmatig naar de media kijken, of ze geloven wat er gezegd wordt. Hoe ze de beeldvorming die de media schept over ‘de moslim’ bekijken. Of wat er verteld wordt over allochtone jongeren overeenkomt met de realiteit volgens onze ondervraagden en of er een verschil zou zijn  als allochtone presentatoren het nieuws zouden brengen. Ten slotte vroegen we of ze enige suggesties voor de nieuwsmaker hadden. We zetten de antwoorden voor u op een rijtje.

20 van onze ondervraagden kijken geregeld naar de Vlaamse media, 10 van hen volgen de media slechts af en toe en 6 jongeren beweren de media nooit te volgen. Hoewel 29  van de 36 jongeren die we ondervraagden niet akkoord gaan met wat er in de media gezegd wordt, volgen ze toch bijna allemaal het nieuws. Twee jongeren vertrouwen enkel af en toe op de informatie die door de media worden verspreid. Slechts 5 mensen zijn consequent in hun antwoord en volgen de media niet omdat ze vinden dat de verspreidde informatie niet klopt. Gaël, Suzanne en Latifa, drie Antwerpse jongeren houden er hun eigen visie op na. Volgens Gaël, een Congolese jongen,  is  een groot deel van de informatie die op tv verschijnt louter om aandacht te trekken. Ook Suzanne, een Irakese jongedame vindt dat de media er altijd een schepje bovenop doen. Latifa gaat nog verder, zij controleert achteraf vaak of de media correcte informatie hebben verspreid. De ondervraagde jongeren uit Gent en Mechelen trekken voornamelijk de objectiviteit van de media in twijfel.

Toen we de vraag stelden over wat de jongeren vonden van het beeld dat de media scheppen over ‘de moslim’ en de islam concludeerden we het volgende. De 12 jongeren uit Antwerpen die we geïnterviewd hebben zijn het erover eens dat ‘de moslim’ bijna altijd op een negatieve manier in het nieuws komt. Er wordt overdreven wat de berichtgeving betreft. Ook spreken de media vaak met een gebrek aan kennis over de islam en om ‘duidelijkheid’ te scheppen wordt er veel te vaak veralgemeend. Ook in Gent is het merendeel van de jongeren het erover eens dat de moslims te vaak negatief in de media komen. Tina, een Spaanse jongedame beaamt dit eveneens, maar voegt eraan toe dat er in boeken dan weer een positiever beeld geschept wordt van moslims.

In Mechelen is de meerderheid het erover eens dat de media negatief rapporteren over de moslims. Enkel één Koerdisch meisje, Mizgine is ervan overtuigd dat de media zich neutraal opstellen t.o.v. de islam en de moslim. 21 jongeren beweren dat het nieuws dat prijsgegeven wordt door de media over ‘allochtonen’ niet klopt met de realiteit. Er wordt teveel gefocust op eenzijdige, negatieve informatie. Junior, een Congolese jongen uit Antwerpen, zegt dat de media al te vaak die ‘allochtonen’ belichten die lager geschoold en werkloos zijn, waardoor de anderen die wel hun best doen om ergens te geraken meteen mee gestigmatiseerd worden. Nouh, een jonge Marokkaan uit Gent, zegt dat dit te wijten is aan het feit dat de mensen die het nieuws maken zelf niet omgaan met Marokkanen. 13 jongeren, voornamelijk uit Mechelen, houden er een genuanceerdere kijk op na. Ze besluiten dat het nieuws over allochtone jongeren, net zoals bij autochtone jongeren af en toe wel klopt en dan weer niet

Een derde van alle ondervraagden in de drie steden is ervan overtuigd dat het nieuws niet zou verschillen wanneer een allochtone presentator dit nieuws zou presenteren. Voornamelijk omdat het nieuws gegenereerd wordt door een voornamelijk autochtone redactie. Nog een derde van de jongeren beweert dat het nieuws wel degelijk zou verschillen, dat het positiever zou zijn en dat de allochtone nieuwslezer geloofwaardiger zou overkomen bij mensen van dezelfde nationaliteit. Bovendien zouden deze presentatoren het nieuws presenteren met meer solidariteit ten aanzien van allochtonen. Een laatste deel van de jongeren geeft te kennen dat het op zich niet uitmaakt wie het nieuws presenteert, zolang het maar correct is. De ondervraagden hadden nog enkele tips voor de nieuwsmaker in petto.


De meeste allochtone geïnterviewden pleiten voor meer kleur op tv. Ook willen ze dat het nieuws genuanceerder gebracht wordt. Bovendien willen ze dat journalisten zich beter informeren over de islam alvorens hier over te berichten. Enkelen vragen om meer objectiviteit in de media, bovendien willen ze dat alle informatie wordt prijsgegeven en dat er geen informatie wordt achtergehouden. Enisa, een Bosnisch meisje van 20jaar, wil dat de media eens positief nieuws publiceren in plaats van zich telken male te focussen op wat er allemaal misloopt.

Conclusie van de antwoorden van de Antwerpse jongeren:
Uit onze interviews in Antwerpen kunnen we concluderen dat 5 jongeren van de twaalf het nieuws volgen, 4 jongeren niet en 3 slechts af en toe. Van die jongeren zijn er 8 die niet geloven dat de informatie die gepubliceerd wordt correct is. Slechts 2 ondervraagden zeggen dat ze de media wel geloven. 2 anderen nuanceren de boel en stellen vast dat de media soms juist berichten en soms foutief.

De meeste jongeren vinden dat ‘de moslim’ te negatief in het nieuws komt, bovendien wordt het nieuws daaromtrent vaak veralgemeend zodat de hele moslimgemeenschap slechts vanuit één hoek belicht wordt. Ook vinden 2 jongeren dat de journalisten te weinig kennis hebben over de islam om er op een correcte manier over te rapporteren. Veel journalisten overdrijven in hun berichtgeving over de moslims, volgens hen. Het merendeel van de Antwerpse geïnterviewden beweren dat de media geen realistisch beeld schept over de allochtonen.

Toch is bijna de helft ervan overtuigd dat het geen verschil zou maken wanneer de nieuwslezers zelf van allochtone afkomst zouden zijn. De tips die ze aan de nieuwslezer willen geven zijn de volgende. Ten eerste zouden de media objectiever en positiever moeten berichten. Er mag meer variatie in het nieuws zitten en de achtergrond kennis van de nieuwslezer zou moeten uitgebreid worden. Ten tweede pleiten deze jongeren ook voor meer kleur op tv. Conclusie van de antwoorden van de Gentse jongeren:


We ondervroegen ook 13 jongeren uit Gent. 8 jongeren volgen met regelmaat het nieuws, 4 niet en 1 soms. Het grootste deel van de Gentse jongeren geloven niet wat de media hen vertellen. Net zoals de Antwerpse jongeren zijn de Gentse jongeren het erover eens dat moslims vooral negatief in het nieuws komen, ze worden bijvoorbeeld maar al te vaak geassocieerd met misdrijven.

Slechts 1 Belgische jongen, Bart,  gelooft dat de journalisten wel weten waarover ze spreken. 9 Gentse jongeren benadrukken dat het door de media geschepte beeld over de allochtoon niet klopt met de realiteit.  De Belgische jongen Bart, 20 jaar, geeft toe dat hij niet vaak in contact komt met andere allochtone jongeren en hierdoor dus ook niet weet of de media de allochtonen op een juiste manier belichten. 3 anderen vinden dat de media de realiteit slechts af en toe eer aandoen. Moest de presentator zelf een allochtoon zijn, dan zou het nieuws, volgens 9 Gentse jongeren, toch niet anders zijn dan wat ze nu te horen en te zien krijgen. Tina, een Spaans meisje, beweert dat dit komt omdat de ‘autochtone’ redactie nog steeds het nieuws zou maken. Slechts 4 personen denken dat het nieuws wel degelijk zou verschillen en dat de presentator in kwestie ook meer aandacht zou besteden aan positieve verhalen over de allochtonen.

Ook deze jongeren pleiten voor meer kleur op tv en volledige informatieoverdracht zonder te overdrijven. Serine, een Tunesische jongedame, heeft vooral tips voor de kijkers. Ze wil dat de kijker zelf beter onderscheid leert te maken tussen sensationeel nieuws en objectieve berichtgeving. Ook al is het eerste gemakkelijker te volgen, toch hoopt ze dat de kijker de moeite neemt om voor het tweede te kiezen.

Conclusie van de antwoorden van de Mechelse jongeren:
We stelden dezelfde vragen aan 12 jongeren uit Mechelen. 6 van hen bekijken op frequente basis het nieuws, 5 doen dit af en toe en slechts 1 van hen doet dit helemaal niet. Ondanks het feit dat de jongeren bijna allemaal de media volgen, zijn er frappant genoeg 11 personen die niet geloven wat er verteld wordt. De meeste jongeren vinden namelijk, net zoals in Antwerpen en Gent, dat ‘de moslim’ enkel negatief in het nieuws komt. Ze worden vergeleken met terroristen en enkel de extremisten worden aan het woord gelaten, dit vervormt het beeld over de moslim. Toch vindt 2/3 dat de informatie verspreid over de allochtonen klopt met de realiteit. De helft van deze ondervraagden is ervan overtuigd dat het nieuws positiever en objectiever zou zijn met meer nieuwsmakers van allochtone afkomst zijn. Voor Annie, een Armeens meisje, maakt het niet uit wie het nieuws brengt, zolang het maar correct is. De tips die de jongeren in petto hebben voor de nieuwsmakers zijn: meer kleur op tv, net zoals in Antwerpen en Gent en meer achtergrond informatie vergaren om beter te kunnen rapporteren, zoals de jongeren uit Antwerpen beweren.

Eindconclusie:
Wat we ten slotte kunnen besluiten is dat 30 van onze 36 ondervraagde jongeren de media volgen, hoewel 29 jongeren niet alles geloven van wat er verteld wordt. Enerzijds willen de jongeren meer kleur op tv, maar anderzijds zeggen ze dat het geen verschil zou uitmaken indien de presentator van allochtone afkomst is. Wat ze wel verwachten is dat nieuwsmakers zich beter informeren over de islam, om correct te kunnen rapporteren. De jongeren delen ook eenzelfde mening over het feit dat de moslimgemeenschap slechts negatief belicht wordt en dat moslims te vaak geassocieerd worden met criminaliteit en extremisme. Daarnaast tonen ze vaak slechts die allochtonen die lager geschoold of werkeloos zijn, wat de beeldvorming van de kijker grondig beïnvloedt. De realiteit ziet er volgens onze jongeren namelijk heel anders uit. Natuurlijk is dit geen wetenschappelijk onderzoek, maar het toont enkele tendensen die ook door wetenschappelijk onderzoek bevestigd worden. We kunnen enkel maar hopen dat onze mainstreammedia binnenkort deze realiteit erkennen en daaraan willen werken! 

http://www.kifkif.be/actua/enquete-media-en-jongeren