See no evil, hear no evil, speak no evil

10-02-2017 | Jonas Slaats

See no evil, hear no evil, speak no evil… behalve wanneer het over 'anderen' gaat of pas wanneer het te laat is.

In de media ontspon zich nog maar eens een brede discussie over salafisme en wahabisme (waarbij, net zoals altijd wanneer die onderwerpen de revue passen, over het algemeen behoorlijk wat nuance en historische duiding ontbrak). Ondertussen werd ook een aanpassing van onze wettelijk kader gestemd die toelaat dat de staat, zonder inbreng van de rechterlijke macht, mensen die hier geboren zijn het land uitzet wanneer iemand binnen de administratie hen verdenkt van gevaarlijk te zijn.

Het ene debat overstemde het andere totaal, tot men plots besefte wat er gebeurd was. Men had nochtans mogen verwachten dat het voorstel tot wetswijziging aanleiding zou geven tot bijzonder grondig maatschappelijk debat.

Ik ben zelf geen jurist, maar de enkele personen die er op voorhand iets over schreven (zoals, bijvoorbeeld, filosoof Matthias Somers) leken toch op zijn minst enkele zinnige argumenten naar voor te schuiven om de voorgestelde wetswijzigingen grondig in twijfel te trekken. Maar niets daarvan. Het werd gestemd en goedgekeurd zonder dat columnschrijvers elkaar met woord en wederwoord bestookten, zonder dat Vlamingen op straat geïnterviewd werden om te vragen of ze in hun leven iets merken van die stiekeme radicalisering van de politieke elite en zonder dat de boegbeelden van die politieke elite zich op praatprogramma’s moesten verantwoorden over wat er nu eigenlijk allemaal aan de hand is in ‘hun gemeenschap’.

Nu de wet gestemd is, regent het plots wel opiniestukken, worden er grappige filmpjes gemaakt door de nationale omroep en worden bijtende satires geschreven. Ze laten telkens zien wat voor een absurditeit door de mazen van het net is geglipt. Maar ondertussen is het natuurlijk wel een feit. Het lijkt wat op de grappen en grollen van de actualiteitsprogramma’s in de VS die elke dag opnieuw de flaters van Trump etaleren want ondertussen is hij natuurlijk wel hun president. Het zal de voorstanders van de wet dus worst wezen dat er alsnog moord en brand geroepen wordt. Hun doel is bereikt.

Opnieuw, ik ben geen jurist. Maar het gaat me hier ook niet over de inhoudelijke details van de wet. Het gaat me wel over die oorverdovende stilte toen het nodig was om het debat over die wet te openen.

Diezelfde stilte kon je ook opmerken rond een ander nieuwsbericht. Het passeerde eveneens zo goed als ongemerkt op de dag dat de wetswijzigingen in het parlement gestemd werden. Uit onderzoek bleek immers dat meer dan 60 procent van de Belgen een verbod op elke vorm van migratie uit een moslimland steunt. Natuurlijk zou men nog eens grondig moeten nagaan hoe dat onderzoek gebeurde, of het allemaal representatief is, of de vragen voldoende ondubbelzinnig gesteld werden, enz. Maar opnieuw: wat we in elk geval wel weten is dat er geen enkel debat over ontstond. Men voelde geen enkele nood om verklaringen te zoeken. Er was geen discussie over de mogelijkheid dat we hier met een groteske vorm van islamofobie te maken hebben. Er werden geen vragen gesteld over waarom zo’n groot deel van de Vlamingen de waarden en normen van vrijheid, tolerantie en openheid blijkbaar niet aanvaarden.

Opnieuw, ik ben geen jurist. Maar als antropoloog en theoloog wal al jarenlang het maatschappelijke discours rond culturele en levensbeschouwelijke discriminatie. Dat soort berichtgevingen neem ik dus mee wanneer ik naar de context kijk waarin de wetswijzigingen werden doorgevoerd. En vanuit die context bekeken lijkt het bijgevolg een bijzonder verregaande volgende stap in de structurele polarisering van onze samenleving. Wat mij dus opvalt, is niet louter de inhoud van de wetswijziging. Wat mij bovenal opvalt is de totale afwezigheid van voorafgaandelijk debat over een wetswijziging die mogelijkerwijze een deel van de bevolking tot tweederangsburgers degradeert. Want de afwezigheid van woorden is soms bijzonder veelzeggend: See no evil, hear no evil, speak no evil… behalve wanneer het over 'anderen' gaat of pas wanneer het te laat is.

 

--

Update 14/02/17: Toen dit opinistuk gepubliceerd werd, waren net enkele verontwaardigde opiniestukken verschenen. Ondertussen zijn we slechts enkele dagen verder en is het in de meeste mediakanalen opnieuw muisstil. De verontwaardigde reacties zorgden er dus geenszins voor dat het debat alsnog geopend werd. Integendeel. Het zet net in de verf hoe pijnlijk moeilijk het is om de gerelateerde thema's werkelijk ten gronde te bediscussiëren.

 

**

Jonas Slaats is stafmedewerker bij Kif Kif.

http://www.kifkif.be/actua/see-no-evil-hear-no-evil-speak-no-evil