Ed Sheerans tour staat op instorten: hoe solidariteit ‘neutraliteit’ deed wankelen

“Free Palestine”, klonk het op 4 en 5 september tijdens Macklemores voorprogramma op Ed Sheerans Loop Tour. Daarop beschuldigde de organisatie StopAntisemitism hem van antisemitisme. Zangeres Pink deelde het bericht van StopAntisemitism, wat een felle online discussie uitlokte. Nog voor de discussie kon gaan liggen, werd op 14 september bekend dat Macklemore van de resterende tourdata was geschrapt. De reden zou zijn dat verschillende concertlocaties weigerden hem nog te laten optreden. 

Hoeveel invloed Pinks gedeelde bericht precies had, is moeilijk vast te stellen. De zaak roept wel de vraag op wat er gebeurt wanneer een gemarginaliseerd discours botst met actoren die niet alleen over zichtbaarheid, maar ook over economische en institutionele macht beschikken.

Macklemore kan zijn boodschap nog steeds met miljoenen mensen delen. Toch hebben de eigenaars van de concertlocaties ervoor gezorgd dat hij die boodschap niet vanaf hun podia kan verkondigen. Zij konden hun bezwaar kracht bijzetten door de concerten te weigeren zolang Macklemore op de affiche stond. Zijn online bereik weegt niet op tegen hun controle over de fysieke infrastructuur. 

De mythe van een apolitiek podium

Ed Sheeran stelde achteraf dat de beslissing bij de promotor en concertlocaties lag. Zelf wilde hij zijn concerten naar eigen zeggen als ‘apolitieke’ plaatsen van verbondenheid behouden. Maar om dat zogenaamde apolitieke karakter te bewaren, moest wel de artiest verdwijnen die de genocide in Palestina ter sprake bracht. Neutraliteit betekende hier dus niet dat niemand een positie innam. Het betekende dat de eisen van de economisch machtigste actoren als een praktische noodzaak werden behandeld, terwijl Macklemores boodschap als een verstoring werd gezien. De machtsverhouding leek daarmee duidelijk: Macklemore verloor acht tourdata door zich uit te spreken over Palestina, terwijl de bestaande tourstructuur overeind bleef.

Een dag later werd die machtsverhouding openlijk uitgedaagd. Andere artiesten trokken zich terug uit de tour. Ze spraken hun steun niet alleen uit via sociale media, maar verbonden daar ook een concrete actie aan. Als Macklemore zijn plaats verloor omdat hij zich uitsprak over Palestijnse slachtoffers, wilden zij hun eigen plaats evenmin behouden.

Precies daarin ligt de kracht van collectieve solidariteit. Een gemarginaliseerd discours wordt niet plots dominant omdat één bericht viraal gaat. Het wint aan macht wanneer anderen bereid zijn hun eigen positie, bereik, of belangen op het spel te zetten, zodat de kosten van uitsluiting niet enkel bij de uitgesloten persoon komen liggen. Door zich terug te trekken, maakten de artiesten van solidariteit meer dan een mening. Ze veranderden haar in een vorm van tegenmacht.

Neutraliteit beschermt vaak degene die al macht bezit, omdat ze bestaande verhoudingen ongemoeid laat. Collectieve solidariteit doorbreekt die vanzelfsprekendheid. Macklemore verloor misschien zijn podium, maar zijn uitsluiting maakte zichtbaar dat een podium alleen macht heeft zolang anderen bereid blijven erop te staan.