Een bril die de littekens van racisme zichtbaar maakt

Tijdens de afgelopen editie van de Kif Kif Schrijftafels bekijk ik opnieuw een recente Instagramvideo van Dalilla Hermans. Het grote publiek kent haar als auteur, opiniemaker, curator, spreker en theatermaker. Zelf ken ik haar ook als mens: een zwarte vrouw, een goede kennis en een rolmodel met vele lagen. 

In haar Instagramvideo vertelt ze hoe ze slachtoffer werd van online haat en pesterijen. Helaas is dit niet de eerste, noch de tweede of derde keer, maar iets wat haar al vele malen is overkomen. Dit keer gaat het om een publicatie vol leugens, zonder aanleiding of reden geschreven door Marnix Peeters en gepubliceerd door Het Laatste Nieuws.

En opnieuw voel ik het meteen: die collectieve pijn die zo herkenbaar is. Angst. Machteloosheid. Boosheid. Het is een gevoel dat door merg en been gaat. Een gevoel dat je niet van je afschudt door verder te scrollen.

Op zulke momenten wens ik dat ik een superkracht had. Niet om te ontsnappen, maar om te veranderen. Om ongelijkheid en racisme niet alleen te bestrijden, maar om ze voorgoed uit te wissen. Om te bouwen aan een wereld waarin onderdrukking geen erfenis meer is die van generatie op generatie wordt doorgegeven.

In mijn verbeelding is die superkracht geheim, maar radicaal. Ze werkt zoals kolonisatie heeft gewerkt — maar dan omgekeerd. Waar kolonisatie de geschiedenis van onze voorouders heeft uitgewist, wist deze kracht onrecht en onderdrukkende systemen uit.

Ik stel me voor dat ik geprivilegieerde mensen een bril geef. Een magische bril. Niet om beter te kijken, maar om eindelijk echt te zien. Een bril die de littekens zichtbaar maakt die gemarginaliseerde mensen en gemeenschappen dragen. Littekens die meestal door de buitenwereld worden ontkend, geminimaliseerd of weggeredeneerd.

Met die bril zie je niet alleen. Je voelt.

Je voelt je hart versnellen wanneer je politie ziet — zelfs vanop afstand. Je voelt elk gebed dat wordt gefluisterd om kinderen veilig thuis te laten komen. Je voelt de schreeuw van ouders die hun kind verliezen. Je proeft het zweet en het bloed na de zoveelste klap. Je voelt elke afwijzing: bij een sollicitatie, bij het zoeken naar een woning, in een vriendengroep. Je voelt elk aapgeluid. Elke roddel. Elke ontmenselijking.

Zou je dan nog wegkijken? 

Als je dit alles zou voelen alsof het jouw lichaam is. Jouw leven.
Jij — die nooit chronische onderdrukking hebt gekend.

Maar in mijn fantasie stopt het daar niet. Deze superkracht is voorouderlijk sterk. Ze laat je niet alleen zien en voelen, ze zet ook aan tot genezen en handelen. Tot opstaan tegen onrecht. Tot ruimte maken voor gemarginaliseerde identiteiten. Tot luisteren — echt luisteren — en antwoorden vanuit wat nodig is, niet vanuit wat comfortabel is.

Die blik reist verder. Via bloedlijnen. Via energie. Generaties terug en generaties vooruit. Ze wist racistische denkpatronen, gewoontes en gedragingen — keer op keer — tot ongelijkheid geen bedding meer vindt.

En zo wissen we, in stilte maar samen, ongelijkheid uit de wereld.

Ik stel me voor dat we op een dag wakker worden in die wereld. We ontmoeten elkaar. We kijken elkaar aan. Jij ziet mij. Ik zie jou. Niet gefilterd door macht of angst, maar in volle menselijkheid.

Nu het 'toen' niet meer bestaat, kunnen we eindelijk beginnen.

Én dan fluister ik het zachtjes — tegen Dalilla, tegen ons allemaal:
je bent nu en voor altijd veilig.