Kif Kif organiseert stadswandeling langs Gentse publieke bewakingscamera’s

"We tonen hoe camera's niet neutraal zijn en mensen van kleur kunnen discrimineren,” vertelt Igor Živković, beleidsmedewerker bij Kif Kif. Het idee voor de wandeling kwam er nadat de organisatie bezorgdheden ontving van Gentse burgers, na de plaatsing van tien nieuwe camera's rond de Vlasmarkt en de verlenging van de camera's in de Rabotwijk, net op het moment dat daar volgens de lokale oppositie jeugdwerkers verdwijnen. "Een veiligheidsbeleid moet er zijn voor alle burgers, maar helaas is dat momenteel vaak niet het geval,” klinkt het. 

Daarnaast verwijst Kif Kif naar een case study van de Antwerpse jongerenwerking De Hangmakers. Die toont dat jongeren met een migratieachtergrond zich vaker geviseerd voelen door camera's, en vaste ontmoetingsplekken mijden zodra er toezicht hangt. Kif Kif vertelt: "We zien burgerrechten zoals privacy stap voor stap afbrokkelen. En dit zal vooral mensen met een migratieachtergrond en armere buurten treffen. Want daar worden de meeste camera's geplaatst.” 

Amaury, outreacher bij Jong Gent in Actie, een Gentse jeugdwelzijnsorganisatie en armoedevereniging voegt daaraan toe: “Ik kan meegeven dat de aanwezigheid van camera's in het algemeen een gevoel van onveiligheid teweegbrengt bij onze jongeren, omdat dat een beetje een 'Big Brother is watching you’-gevoel geeft. Ik kan mij voorstellen dat ze zich nog meer gestigmatiseerd voelen, aangezien camera’s op hun hangplaatsen gericht zijn. Ze krijgen het gevoel gewantrouwd te worden." 

Hoofdinspecteur Dieter Langeraert is het daar niet mee eens: “Camera's worden nooit ingezet op basis van bevolkingsgroepen, maar vertrekken altijd vanuit een concreet probleem. Daarbij is Gent een zeer diverse stad, het is niet dat we op een bepaalde plaats de ene bevolkingsgroep hebben en op de andere plaats een andere,” klinkt het. De bewering dat bepaalde groepen onevenredig vaker in beeld zouden komen, is volgens de Gentse politie dan ook niet correct, aangezien een politiedienst daar geen vat op heeft.

Artificiële intelligentie 

Behalve de lokale situatie speelt er volgens Kif Kif ook een bredere technologische evolutie. "Politiediensten willen steeds vaker 'slimme' camera's inzetten, gekoppeld aan kunstmatige intelligentie die zelfs misdaad zou moeten kunnen voorspellen," stelt Živković. Kif Kif relativeert die belofte zelf meteen: "Ondanks de grote AI-hype is de effectiviteit van AI in het tegengaan van misdaad nog helemaal niet bewezen. Er is wél aangetoond dat de technologie discriminatie versterkt, zowel op het niveau van het algoritme zelf als op het vlak van het gebruik ervan." 

Langeraert nuanceert dat beeld. Enkel bij de verwerking van beelden rond sluikstorten wordt artificiële intelligentie ingezet, om grote hoeveelheden camerabeelden sneller te kunnen doornemen. "AI zal binnen politiediensten nooit op zich staan, het zal altijd een menselijke verificatie vragen," benadrukt de hoofdinspecteur. “Een medewerker van onze politiezone controleert manueel elk beeld dat het systeem selecteert.” 

Alternatief 

Volgens Kif Kif ligt de oplossing niet bij nog meer technologie, maar bij investeringen in onderwijs, sociale vangnetten en jeugdwerk. "Een effectief veiligheidsbeleid moet de ervaringen van verschillende bevolkingsgroepen, inclusief de meest gemarginaliseerde groepen, respecteren en gelijkwaardig behandelen”, stelt Živković.

Over initiatieven als die van Kif Kif zelf is de politie alvast niet negatief. “We zijn daar niet tegen. Misschien moeten we daar zelfs voor zijn, omdat dat ons als organisatie ook kritisch houdt tegenover cameratoezicht én dat we onze evaluaties moeten blijven maken," aldus de hoofdinspecteur. "Het is niet onze doelstelling om de volledige binnenstad vol te zetten met camera's, er moet altijd een doel achter zitten.” 

Zelf meewandelen?

Wie wil kennismaken met de argumenten van Kif Kif, kan op zaterdag 3 oktober, van 14 tot 16 uur, deelnemen aan de gratis stadswandeling ‘Onder toezicht’ door het centrum van Gent. Startpunt is de Sint-Jacobskerk, aan de Vlasmarkt.