‘Klimaatcrisis kent geen grenzen’ toont hoe de strijd van klimaatactivisten wereldwijd verbonden is

Vanessa Nakate is geboren in 1996 en groeide op in Kampala, de hoofdstad en grootste stad van Oeganda. Ze is de oudste van vijf, met twee broers en twee zussen. Ze studeerde af in Bedrijfskunde in 2019. 

Geïnspireerd door Greta Thunberg startte Nakate na haar studie eigenhandig een klimaatbeweging op in Oeganda. In haar boek kijkt ze vol verwondering terug op haar afgelegde traject om klimaatactivist te worden. Via de lokale nieuwskanalen en haar sociale media zag ze hoe enorme overstromingen gigantische gebieden in Afrika teisterden – van Djibouti en Somalië tot Burundi en Rwanda. De wijze waarop dit de lokale bevolking ontheemde of zelfs decimeerde, raakte haar sterk. 

Gigantische stortregens, met overstromingen en modderlawines tot gevolg, wisselden elkaar af met lange periodes van droogte. Deze fenomenen zorgden ook in Oeganda voor een gebrek aan onderdak, voedsel en medicijnen. Omdat de overheid niets met deze realiteit deed en zich zelfs niet bewust leek  van oorzaak en gevolg, ging Nakate als jonge twintiger met zelfgemaakte protestborden de straat op.

Haar initiële aanhang bestond uit haar neefjes, nichtjes, broertjes en zusjes. Maar al snel werd haar jonge stem ook opgepikt door internationale fora. Op achttien maanden tijd had ze haar roeping als klimaatactivist gevonden. In januari 2020 werd ze uitgenodigd om deel te nemen aan een internationale delegatie van jonge activisten die naar het World Economic Forum in Davos zouden trekken. Ook Greta Thunberg was deel van die groep. 

Op een foto van de delegatie door het internationale fotopersbureau Associated Press, werd Nakate uit beeld weggeknipt. Enkel de witte klimaatactivisten bleven zichtbaar op de bijgesneden foto. 

Het foto-incident bevestigde voor Nakate dat het Globale Zuiden wel in de frontlinie staat, maar niet op de voorpagina's komt. Met deze uitwissing werd meteen de enige zwarte activiste en vertegenwoordiger van het Afrikaanse continent compleet uit beeld verwijderd. De jonge Nakate, gesteund door de andere activisten, laat het daar niet bij zitten en kaart het racisme in de beeldvorming aan via sociale media.

Het is ontroerend om te lezen hoe Nakate cultuur- en gemeenschapgerelateerde obstakels in haar activisme moet trotseren. Ze groeit en leert om zich, ondanks haar introverte aard, uit te spreken en op te staan voor dat waar ze in gelooft en wat ze wil bereiken: klimaatrechtvaardigheid voor iedereen, het streven naar een leefbare toekomst voor elke gemeenschap.

Haar verhaal leidt ons van hoe ze haar roeping vindt naar de uitdagingen die ze hierbij trotseert en hoe ze moet uitvliegen om deze uitdagingen het hoofd te bieden. De miskenning van haar werk en haar stem in de mediaberichtgeving over Davos, vuurt haar passie om op te komen voor Afrika op wereldschaal enkel verder aan. Door aan te tonen hoe de klimaatproblematiek op haar continent ons ook raakt in het 'verre' Westen komt ze tot de conclusie: wij zijn allemaal Afrika.

Niemand ontsnapt aan de gevolgen van de klimaatcrisis in Afrika. Zelfs al wissen we Afrika in onze mediaberichtgeving uit, de gevolgen zijn onuitwisbaar op ons leven. In haar strijd naar een rechtvaardiger mensbeeld en uitkomst waagt Nakate zich aan het beschrijven van de noodtoestand waarin we met z’n allen verzeild zijn geraakt. Ondanks het niet zo rooskleurige beeld dat ze schetst, is haar oproep optimistisch en geeft ze heel wat praktische handvatten om zelf aan de slag te gaan om het tij te keren en iedereen te mobiliseren om te strijden voor een betere leefbare wereld. 

Het boek puilt uit van verwijzingen naar Afrikaanse organisaties die deze strijd dagelijks aangaan, vaak ook een strijd tegen corruptie van lokale overheden en van zich willen laten horen. Ben je op zoek naar hoe je kan bijdragen aan hun doelstellingen, dan vind je zeker op elke pagina van haar boek concrete voorbeelden en referenties. 

Als jij de ontkenning en uitwissing van Afrikaanse stemmen in het klimaatprotest wilt tegengaan, doe je er goed aan om eens te kijken hoe Nakate in Afrika hiermee aan de slag gaat. Ook in het westen zitten we constant in ontkenning over de gevolgen van ons eigen ondernemerschap en de daarmee ontstane welvaart. Vraag je eens af hoe je zelf de handen uit de mouwen kan slaan en hoe jij het verschil kan maken in je eigen kleine (hitte) eiland. En als je deze kritische blik nog niet hebt, laat je dan inspireren door die van Nakate.