Kritische organisaties luiden noodklok tegen autoritaire politiek

De Tegenmacht-campagne is ontstaan uit bezorgdheid over de dreigende inperking van de democratische ruimte, die opnieuw zichtbaar werd door het schrappen en inperken van subsidies van zes kritische Vlaamse middenveldorganisaties: LABO vzw, Headquarters of the Movement (HOTM), Vrede vzw, Vredesactie, Climaxi en DeWereldMorgen. Zij staan mee aan het roer van deze campagne.

Eind vorig jaar besloot de Vlaamse regering – ondanks positieve adviezen van de onafhankelijke commissie die de subsidieaanvragen beoordeelt – om de subsidies van deze organisaties volledig te schrappen of sterk in te perken. Na lange onderhandelingen tussen de politieke partijen in de Vlaamse regering moeten LABO vzw en HOTM verder zonder enige subsidies en zien de andere vier hun subsidie drastisch verminderen.

Dat terwijl deze zes geviseerde organisaties doen aan publiekseducatie, actie voeren voor een beter klimaatbeleid en tegen de genocide in Gaza, illegale wapenhandel stoppen, het recht op protest verdedigen, voor vrede pleiten en in onafhankelijke berichtgeving voorzien.

De beslissing van de regering gaat in tegen haar eigen wetten. Ze vertrekt vanuit vage beschuldigingen over vermeende 'steun aan acties van Code Rood' of 'geen ondubbelzinnige afstandname van gewelddadige actie' en voegt zo een arbitrair en illegaal criterium toe. De regering levert hiervoor geen bewijs en is niet eens in gesprek gegaan met de beschuldigde organisaties.

“De Wever, Francken en Diependaele weigeren om 'ondubbelzinnig afstand' te nemen van de genocidale daden van de Israëlische regering, evenals het gebruik van geweld tegen vreedzame inwoners zoals wanneer de politie burgers doodt. Het is de wereld op zijn kop om beschuldigingen van geweld in de richting van onmisbare kritische tegenstemmen te sturen”, benadrukt Lichen Ullmann van Vredesactie.

De beslissing van de Vlaamse regering is niet zomaar een administratief besluit, of een ‘verschil in interpretatie’. Bevoegd minister Caroline Gennez (Vooruit) gaf in het Vlaams Parlement toe dat deze beslissing 'een politiek compromis' is. “Het gaat hier om een politiek-ideologische beslissing waarmee de Vlaamse regering haar eigen decreten aan de laars lapt en critici de mond snoert”, stelt Seppe De Meulder van DeWereldMorgen.

Het gevaar van dit besluit is dat de politiek twee vliegen in één klap slaat. “Ze dreigen niet enkel de werking van deze kritische organisaties lam te leggen, maar geven ook een signaal aan de rest van de samenleving: wie niet in de pas loopt, zal geviseerd worden. Zelfcensuur binnen organisaties, maar ook bij individuen, ligt op de loer”, waarschuwt Peter Paul Vossepoel van LABO vzw.

Daarom hebben verschillende organisaties, buiten de geviseerde zes, zich al bij de campagne aangesloten. “Organisaties die bruggen bouwen, ongelijkheid aankaarten of ongemakkelijke vragen durven stellen, worden steeds vaker in het verdomhoekje geduwd. We bevinden ons op een kruispunt en willen niet afglijden naar het autoritarisme dat we elders in Europa zien. Daarom is het essentieel dat we ons blijven uitspreken en solidair zijn met wie als eerste onder vuur komt te liggen”, aldus Inez Louwagie van De Transformisten.

Tegenmacht gaat expliciet niet enkel over de subsidies van deze zes organisaties, maar om het verdedigen van de democratische ruimte om vrij te organiseren, te spreken, te bekritiseren, te creëren en te bestaan. Die ruimte komt namelijk niet enkel door deze beslissing in gevaar.

Hoewel de Raad van State hen heeft teruggefloten, broedt de federale regering ook op de wet-Quintin die de minister van Binnenlandse Zaken de macht geeft om op eigen houtje organisaties en/of hun activiteiten te verbieden. Op Vlaams niveau zien we diezelfde logica doorsijpelen in het zogenaamde ‘Actieplan tegen radicalisering’. Op het laatste moment werd daaraan een paragraaf toegevoegd die stelt dat organisaties subsidies verliezen bij ‘vermoedens of signalen van extremistische betrokkenheid’. Ter info: een Vlaamse minister noemde onlangs kritiek op de massale boskap in Vlaanderen ‘extremisme’. 

“We zien ook hoe de politie steeds brutaler optreedt tijdens betogingen”, aldus Thomas Coussens van Climaxi. “Vreedzame Palestijnse activisten worden opgepakt en opgesloten. Waterkanonnen worden in Antwerpen onrechtmatig ingezet en vlaggen en leuzen worden verboden. In januari van dit jaar werd in Ronse een fakkeltocht, die we organiseerden om het PFAS-beleid aan te klagen, met drogredenen door politie en brandweer verboden.”

“Autoritaire politiek begint zelden met tanks op straat”, stelt Rachida Aziz van HOTM. “Het begint bij het normaliseren van wat een tijd geleden nog totaal ondenkbaar was. Bij grenzen die verschuiven, bij het luid geblaf waarmee de tegenstander in een hoek wordt gedrongen.”

De zes organisaties, gesteund door diverse andere organisaties en individuen, reageren dan ook vastberaden. “Dit gaat over de bescherming van de democratische ruimte voor iedereen. Tegenmacht richt zich tot iedereen die daarover bezorgd is en weigert om zich daarbij neer te leggen. Tegenmacht is geen nieuwe organisatie maar een oproep”, verklaart Ludo De Brabander van Vrede. "Een uitnodiging om elkaar te vinden, elkaar te versterken en samen de democratische ruimte te verdedigen én uit te breiden."

Op de website van Tegenmacht is meer informatie te vinden over de campagne. Daar is ook een petitie te vinden om de doelstellingen van de campagne te ondersteunen.