In het jaar 2000 verscheen Said El Haji op de literaire scène met De dagen van Sjaitan. 21 jaar later bewijst een heruitgave van zijn debuut bij Jurgen Maas dat de strijd tegen het dictatoriale vaderfiguur en het spanningsveld tussen verschillende migrantengeneraties nog even relevant zijn als toen. Met 'De dagen van Sjaitan' lijkt El-Haji de conservatieve geloofsgemeenschap waarin hij opgroeide en ook zijn vader een slag in het gezicht te willen verkopen: een boek waarin Sjaitan – met andere woorden de duivel zelf – de rol van Messias op zich neemt.

Hoe ziet de wereld eruit zonder racisme? Hoe komen we tot zo’n wereld? Documentairemaker Ikenna Azuike onderzoekt dit in zijn documentaire ‘De post-racistische planeet’, die je online gratis kan bekijken.

Angela Davis, het boegbeeld van de burgerrechtenbeweging, was eind april in Brussel. In een volle Koninklijk Circus-zaal ging ze in gesprek met jongeren, artiesten en maatschappelijke organisaties over het nieuwe politieke en sociale engagement dat momenteel alle leeftijdsgroepen op alle continenten beweegt. Helenka Spanjer van DeWereldMorgen was er ook en schreef voor deze zomer een reeks van vijf artikels die elk een apart thema belichten. Dit is deel 1 over institutioneel racisme.

Het is vakantietijd, er valt een stilte op sociale media en in de mainstream media. Toch is de situatie van mensen op de vlucht in Duinkerke allesbehalve verbeterd. De omstandigheden waarin mensen hier moeten overleven blijven hels. De afgelopen maanden bleef ik zoals altijd met grote regelmaat naar de geïmproviseerde kampen gaan.

Om stilstand in het langverwachte interfederaal actieplan tegen racisme tegen te gaan lanceerde de federale regering een reeks maatregelen, zonder te wachten op de Vlaamse regering. Dat is een belangrijke stap na meer dan 20 jaar stilte en politiek getalm. Het plan bevat enkele concrete maatregelen, maar blijft op de meeste vlakken zeer vaag.

Tijdens de zomer kan het heet worden. Het is dan meestal de verkoeling die we opzoeken. Habiba moet telkens terugdenken aan drie ingrijpende gebeurtenissen, die zich over een periode van tweeëntwintig jaar afspeelden. Of hoe ze telkens haar hart vasthoudt wanneer ze het zwembad betreedt.

Die naar hier zijn gekomen
Een totaal nieuwe wereld

Met het verschijnen van de documentaireserie 'Metissen van België', denk ik terug aan de vijf dappere metis vrouwen die in 2021 de Belgische Staat aanklaagden wegens ontvoering, mishandeling en het gescheiden worden van hun families. Dit gebeurde op basis van hun gemengde afkomst. Zij verloren hiermee hun identiteit en hun band met hun geboorteouders en diens cultuur.

Vandaag besliste de raadkamer in Gent dat 7 (ex-)leden van de neofascistische jongerenbeweging Schild & Vrienden worden doorverwezen naar de rechtbank. Ze worden aangeklaagd wegens racisme, negationisme, aanzetten tot haat en een inbreuk op de wapenwet. Uit onderzoek van Kif Kif blijkt dat zeker drie van hen vandaag een prominente positie hebben bij Vlaams Belang. De vier anderen steunen de partij actief op sociale media. Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken laat weten 'geen commentaar te geven op lopende processen'.

Eind vorig jaar publiceerde de VRT een artikel waarin de vraag besproken werd of het hoofddoekverbod wel of niet moet worden opgeschort om het nijpende lerarentekort op te lossen. Het is geen nieuw gegeven dat het in België met de positie van mensen die een hoofddoek dragen allesbehalve goed gesteld is. Ondanks wellicht goede bedoelingen, is de openbare omroep in haar berichtgeving medeplichtig aan de homogenisering en stigmatisering van moslima’s in het nieuws, omdat ze zich amper kritisch opstelt. De VRT bevestigt de vooroordelen die achter het onderwijsbeleid schuilgaan, door een monocultureel en achterhaald mensbeeld te verstoppen achter zogenaamde neutraliteit.

De oorlog in Oekraïne is in zijn vierde maand. Dat we niet alle mensen op de vlucht gelijk behandelen is pijnlijk duidelijk geworden en het enthousiasme waarmee burgers Oekraïnse vluchtelingen initieel opvingen heeft ondertussen vaak plaats gemaakt voor nuchterheid en vraagtekens. Onderzoekster en docente sociaal werk Mieke Schrooten, die zich in haar onderzoek onder andere focust op (trans)migratie, schuift deze aflevering aan tafel bij host Thjoi Ng Sauw om het er uitgebreid over te hebben.

Sholeh Rezazadeh is een nieuwkomer in Nederland. Zij komt uit Iran waar ze medicijnen studeerde, enigszins onder druk van haar ouders. In 2015 volgde Rezazadeh de liefde naar Amsterdam, leerde vlekkeloos Nederlands schrijven en in 2021 ligt haar eerste roman, 'De hemel is altijd paars', op mijn leestafel. Datzelfde jaar werd ze genomineerd voor De Bronzen Uil en won ze de publieksprijs. Een recensie.