De ogen sluiten voor racisme kost UGent haar geloofwaardigheid

De tragische dood van Arday werpt een licht op de onverklaarbare houding van de universiteit, die wereldwijde reputatieschade oploopt. Een reactie kan dus niet uitblijven, maar roept meteen de vraag op waarom er niet eerder gehandeld werd. De Universiteit Gent werd immers ruimschoots op tijd op de hoogte gebracht van de activiteiten en standpunten van Nathan Cofnas, nota bene door zijn eigen vakgroepleden. Door de dood van Arday als druppel te nemen die de emmer doet overlopen, worden alle voorgaande inbreuken van Cofnas op de deontologische code en antidiscriminatieverklaring van de universiteit witgewassen. 

Tegelijkertijd kan de UGent niet anders doen dan verantwoordelijkheid opnemen en een einde maken aan het legitimeren van racistische haatzaaiers zoals Cofnas. Een intern onderzoek is daarvoor onvoldoende en ruimschoots te laat. Het is tijd dat de universiteit de argumenten die middenveldorganisaties aanleverden ter harte neemt en een klacht indient tegen Cofnas. Als de UGent meent dat het kader van de Belgische wetgeving bepalend is, moet zij de verantwoordelijkheid nemen om deze kwestie voor te leggen aan de rechter. Doet de UGent dat niet, dan stelt ze zich bloot aan verschillende rechtszaken en onoverzichtelijke reputatieschade. 

Rassensuperioriteit

Ter herinnering, wie de moeite neemt om de blogposts en het socialemediaverkeer van Cofnas door te nemen, weet dat hij uitgesproken racistisch is, in het bijzonder tegen zwarte mensen. Die zijn volgens hem minder intelligent en dat onderbouwt hij met pseudowetenschappelijke bronnen die al decennialang weerlegd worden. Ten eerste is het genetisch onbegonnen werk om de mensheid op te delen in rassen (de genetische diversiteit binnen die groepen is groter dan die tussen groepen met verschillende fenotypes oftewel ‘rassen’) en het is alsnog onbegonnen werk de grote hoeveelheid genen te identificeren die verantwoordelijk zijn voor intelligentie en hoe die op elkaar inspelen.

Cofnas daarentegen blijft deze ideeën niet enkel herhalen, wat hem mogelijk schuldig maakt aan het verspreiden van ideeën van rassensuperioriteit, maar trekt hier ook politieke conclusies uit, waardoor hij serieus flirt met de Belgische antiracismewet. Deze pseudowetenschap, en het feit dat hij zelf geen onderzoek voert naar dit onderwerp, zorgen er ook voor dat hij zich niet kan verschuilen achter de extra bescherming die wetenschappers genieten als het gaat om de vrijheid van meningsuiting en de academische vrijheid.

Netwerk

Het feit dat de UGent weigert om haar deontologische code toe te passen heeft verregaande gevolgen, niet alleen voor de strijd tegen ‘rassenwetenschappers’, maar ook voor alle andere vormen van discriminatie en grensoverschrijdend gedrag aan de universiteit. In het begin kon men nog opperen dat de problematische uitspraken gebeurden voor Cofnas aangeworven werd en daarom niet gezien konden worden als schending van de deontologische code. Maar die tijd zijn we intussen al lang gepasseerd, en Cofnas heeft meermaals opnieuw verwezen naar de problematische blogpost en de ideeën die daarin verdedigd worden opnieuw onderschreven. 

Daarnaast weten we ook dat Cofnas niet de enige rassenwetenschapper is aan de UGent en daarbuiten, en dat hij deel uitmaakt van een politiek machtig en financieel goed ondersteund netwerk. Ook zijn promotor, de filosoof Bouke de Vries, liet zich al betrappen op het gebruik van racistische pseudowetenschap en woont volgens de onderzoeksjournalisten van Apache stiekem hun congressen bij. Een universiteit die zich hiertegen niet kan weren vanwege vermeende formele en procedurele drempels, maakt zich terecht verdacht en zal haar geloofwaardigheid op het wereldtoneel snel verliezen.

Dit artikel verscheen eerder in De Standaard.